Giá vàng bất ngờ lao dốc mạnh, mất 11 triệu đồng/lượng chỉ sau một phiên giao dịch đêm qua (29/1). Đà giảm sâu khiến thị trường chao đảo và dấy lên nhiều câu hỏi về nguyên nhân thực sự phía sau cú rơi tự do này.
Ngày 30 tháng 1 năm 2026, báo Dân Việt đăng tải bài viết với tiêu đề “Vì sao giá vàng đột ngột tụt dốc, rơi tự do 11 triệu đồng/lượng?”. Nội dung như sau:
Giá vàng hôm nay đột ngột giảm mạnh
Thị trường vàng trong nước và thế giới ghi nhận diễn biến khá bất ngờ trong bối cảnh tài chính toàn cầu. Theo cập nhật mới nhất, giá vàng trong nước – vàng miếng SJC – đã điều chỉnh giảm sâu so với các phiên trước đó, mất hơn 1,1 triệu đồng/lượng. Ở thị trường trong nước vàng nhẫn giảm “sốc” lên tới hơn 11 triệu đồng/lượng. Điều này phản ánh xu hướng giảm mạnh của giá vàng thế giới và tác động trực tiếp đến thị trường trong nước.
Cụ thể, vàng miếng niêm yết tại các doanh nghiệp lớn cũng đang trong đà giảm, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư sau chuỗi tăng nóng trước đó. Dù mức giá cụ thể thay đổi theo từng doanh nghiệp và thời điểm, xu hướng chung là giảm so với phiên trước, khiến nhiều người nắm giữ vàng ở vùng đỉnh trước đó ghi nhận lỗ đáng kể.
Những nguyên nhân khiến giá vàng rơi tự do mạnh
Diễn biến giảm mạnh của giá vàng không phải chỉ do một yếu tố đơn lẻ, mà là sự kết hợp của nhiều nhân tố thị trường, kinh tế vĩ mô và tâm lý đầu tư. Dưới đây là những lý do chính được các chuyên gia, nhà phân tích và dữ liệu thị trường tổng hợp:
1. Đồng USD mạnh lên – áp lực lên giá vàng toàn cầu
Vàng được định giá bằng USD trên thị trường quốc tế. Khi đồng USD tăng giá so với các loại tiền tệ khác, giá vàng thường chịu áp lực giảm. Lý do là:
USD mạnh khiến vàng trở nên đắt hơn đối với nhà đầu tư sử dụng các đồng tiền khác, làm giảm nhu cầu mua vào.
Đồng thời, USD mạnh thường đi kèm kỳ vọng tăng lãi suất hay chính sách tiền tệ thắt chặt, khiến nhà đầu tư dịch chuyển vốn khỏi tài sản không sinh lãi như vàng.
Trong bối cảnh dữ liệu kinh tế Mỹ gần đây cho thấy các số liệu việc làm, lạm phát và kỳ vọng lãi suất vẫn tương đối vững, đồng USD tiếp tục duy trì ở mức cao so với nhiều đồng tiền chủ chốt. Điều này tạo áp lực giảm lên giá vàng, đặc biệt trong các phiên biến động mạnh.
2. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng cao
Một yếu tố khác thường đi đôi với đồng USD mạnh là lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ (Treasury yields).
Khi lợi suất trái phiếu tăng, các tài sản sinh lãi như trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn so với vàng – vốn là tài sản phi sinh lãi.
Nhà đầu tư thường tái cân bằng danh mục, bán vàng để mua trái phiếu nhằm hưởng lợi từ lợi suất cao hơn.
Đặc biệt trong các phiên vừa qua, lợi suất trái phiếu trên thị trường quốc tế đã ghi nhận sự tăng nhẹ, dẫn tới dòng tiền dịch chuyển khỏi vàng sang các tài sản thu nhập cố định, qua đó tạo sức ép giảm giá mạnh.
3. Thị trường chứng khoán và tâm lý “risk-on”
Thông thường trong môi trường kinh tế bất ổn hoặc lo ngại rủi ro, vàng được xem là nơi trú ẩn an toàn (safe haven) cho dòng vốn. Tuy nhiên khi thị trường chứng khoán phục hồi hoặc tâm lý nhà đầu tư chuyển sang “risk-on” (ưa chuộng rủi ro):
Dòng tiền rút khỏi vàng, chảy vào cổ phiếu, tài sản rủi ro hơn để tìm kiếm lợi nhuận.
Điều này khiến cầu vàng giảm và giá rơi mạnh trong ngắn hạn.
Vào giai đoạn giá vàng tăng nóng trước khi giảm, tâm lý thị trường đã chuyển từ “sợ hãi” sang “kỳ vọng phục hồi”, khiến lượng cầu đối với tài sản trú ẩn như vàng bị sụt giảm.
4. Giảm căng thẳng địa chính trị
Trong những thời kỳ thị trường biến động mạnh, vàng thường được nâng đỡ bởi lo ngại rủi ro địa chính trị – như xung đột, bất ổn chính trị, hoặc khủng hoảng kinh tế.
Tuy nhiên, trong các phiên gần đây, thông tin về các căng thẳng địa chính trị được phản ánh trong tài khoản thị trường giảm dần, khiến nhu cầu “an toàn” đối với vàng giảm xuống. Việc giảm bớt lo ngại thường khiến một phần nhà đầu tư bán vàng để chuyển sang các tài sản khác, góp phần làm giá vàng giảm mạnh.
5. Nhu cầu vật chất và hoạt động ETF
Giá vàng còn chịu tác động bởi luồng vốn vào/ra khỏi các quỹ ETF vàng (vàng hoán đổi – Exchange-Traded Funds).
Khi dòng vốn thoát ra mạnh khỏi ETF vàng, các quỹ buộc phải bán tài sản cơ sở (vàng vật chất), tạo áp lực bán lớn lên thị trường.
Hoạt động này có thể khuếch đại biến động giá, đặc biệt trong các phiên giao dịch căng thẳng.
Ngoài ra, nhu cầu vật chất từ những thị trường vàng lớn như Ấn Độ hay Trung Quốc có thể thay đổi theo từng mùa hoặc theo thông tin kinh tế, làm biến động cung-cầu và ảnh hưởng tới giá.
Các yếu tố liên quan đến ETF và nhu cầu vật chất, dù không phải diễn biến chủ đạo trong đợt giảm gần đây, nhưng đều góp phần vào sức ép giảm giá khi thị trường thiếu đi lực đỡ mạnh.
6. Bán tháo tâm lý & “panic selling”
Trong một số phiên, khi giá vàng bắt đầu rơi mạnh, hiện tượng bán tháo mang tính tâm lý (panic selling) có thể xảy ra:
Các nhà đầu tư – đặc biệt là những người mua vào gần đỉnh – gặp lỗ tạm thời lớn có thể quyết định bán cắt lỗ.
Tình trạng này tạo thêm áp lực cung, đẩy giá giảm nhanh hơn và sâu hơn.
Panic selling là hiện tượng bán hoảng loạn do tâm lý sợ mất vốn, không dựa trên phân tích cơ bản, và thường làm giá sụt nhanh hơn so với điều kiện cung – cầu bình thường.
7. Kỳ vọng thay đổi lãi suất
Giá vàng còn rất nhạy cảm với kỳ vọng của thị trường về chính sách lãi suất của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Nếu thị trường kỳ vọng Fed sẽ duy trì hoặc tăng lãi suất lâu hơn dự kiến, thì vàng thường chịu áp lực giảm vì chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tăng.
Ngược lại, kỳ vọng giảm lãi suất thường hỗ trợ giá vàng.
Trong các dữ liệu thị trường gần đây, những tín hiệu về khả năng giảm lãi suất không rõ ràng hoặc chậm lại khiến thị trường vàng mất đi lực hỗ trợ trước đó, đẩy giá giảm mạnh.
Góc nhìn chuyên sâu: Động lực kép tạo “bẫy giá”
Điều đáng chú ý trong đợt giảm giá này là sự kết hợp giữa các yếu tố kỹ thuật và cơ bản:
Kỹ thuật thị trường: Sau giai đoạn giá tăng nóng và vượt đỉnh lịch sử, các mức giá cao thu hút hoạt động bán chốt lời của đầu cơ và các vị thế đặt cược tăng giá (long). Khi một ngưỡng kỹ thuật quan trọng bị thủng, dòng bán có thể được kích hoạt mạnh hơn, tạo thành một bẫy giá (trap) khiến giá rơi nhanh hơn.
Cơ bản kinh tế: Đồng USD mạnh, lợi suất trái phiếu tăng và kỳ vọng thị trường thay đổi chính sách tiền tệ cùng lúc tạo nên lực bán lớn trên thị trường vàng.
Sự trùng hợp của nhiều yếu tố vĩ mô khiến giá vàng gặp “phản lực” mạnh và rơi tự do trong một thời gian ngắn – điều mà các nhà đầu tư khó dự đoán chính xác nếu chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất.
Việc giá vàng đột ngột tụt dốc, rơi tự do hơn 1,1 triệu đồng/lượng phản ánh một bức tranh thị trường phức tạp, nơi các yếu tố kinh tế vĩ mô, tâm lý đầu tư và điều kiện kỹ thuật thị trường cùng tác động:
Đồng USD mạnh và lợi suất trái phiếu tăng tạo áp lực lên tài sản phi sinh lãi như vàng.
Tâm lý thị trường chuyển sang ưa rủi ro khiến cầu vàng giảm ở những thời điểm không còn “lo ngại rủi ro”.
Hoạt động bán tháo tâm lý và ETF outflows khuếch đại đà giảm.
Kỳ vọng lãi suất và triển vọng kinh tế điều hướng dòng tiền ra khỏi vàng.
Nhìn chung, giá vàng giảm mạnh không chỉ là phản ứng đơn thuần của giá cả mà còn là biểu hiện của sự thay đổi trong kỳ vọng kinh tế toàn cầu. Người nắm giữ vàng ở vùng giá cao cần theo dõi sát các yếu tố vĩ mô và tín hiệu kỹ thuật để định hướng chiến lược đầu tư phù hợp hơn trong giai đoạn biến động.
Trước đó, báo Pháp Luật TP. HCM đăng tải bài viết với tiêu đề “Vàng miếng SJC giảm đến hơn 11 triệu đồng một lượng”. Nội dung như sau:
Ngay khi mở cửa phiên 30-1, giá vàng trong nước lao dốc 4-7 triệu đồng mỗi lượng, nhưng chỉ khoảng một tiếng sau, biên độ giảm của vàng trong nước đã lên đến 11 triệu đồng một lượng, đảo ngược hoàn toàn đà tăng nóng của phiên liền trước.
Theo đó, giá vàng miếng tại Công ty SJC giảm ngay 9,5 triệu đồng/lượng ở cả hai chiều so với chốt phiên hôm qua, xuống còn 177,1 – 180,1 triệu đồng/lượng.
Mức giảm tại Sacombank-SBJ còn mạnh hơn, lên đến 11,2 triệu đồng mỗi lượng, đưa giá vàng miếng SJC xuống còn 177,1 – 181,5 triệu đồng/lượng.
Trên thị trường quốc tế, giá vàng thế giới giao ngay dao động quanh mức 5.280 USD/ounce. Nhà đầu tư đang chứng kiến cú rung lắc chưa từng có của giá vàng.
Áp lực chốt lời gia tăng đã kéo giá vàng từ đỉnh trong ngày 5.626 USD/ounce giảm mạnh xuống 5.126 USD/ounce, tạo biên độ dao động lên tới 500 USD/ounce, mức biến động lớn nhất ghi nhận trong một phiên giao dịch của kim loại quý này. Dù vậy, vàng vẫn thiết lập kỷ lục cao thứ 11 kể từ đầu năm 2026, toàn bộ đều xuất hiện trong tháng 1. Đáng chú ý, 8 kỷ lục được xác lập liên tiếp trong 8 phiên gần đây, với đáy sau cao hơn đáy trước và giá đóng cửa liên tục được nâng lên.
Trao đổi với PLO, lãnh đạo một ngân hàng thương mại cho biết các khâu chuẩn bị cho hoạt động sản xuất vàng miếng về cơ bản đã hoàn tất, từ đầu tư máy móc, thiết bị đến xây dựng quy trình vận hành. Thậm chí, đơn vị này đã chuẩn bị sẵn các giải pháp nhằm bảo đảm khâu mua bán vàng diễn ra thông suốt và tuân thủ đầy đủ yêu cầu quản lý. Hiện ngân hàng chỉ còn chờ Ngân hàng Nhà nước cấp hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu để có thể triển khai ngay.
Theo vị lãnh đạo này, trong trường hợp được cấp phép mua vàng nguyên liệu, toàn bộ quá trình từ ký hợp đồng đến khi vàng về đến Việt Nam chỉ mất tối đa khoảng một tuần.
Trong bối cảnh đó, công tác điều hành và cấp hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu của Ngân hàng Nhà nước trở thành yếu tố then chốt đối với nguồn cung thị trường.
Mới đây, trong văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP.HCM về tình trạng một số doanh nghiệp gần như độc quyền mua, bán vàng gây biến động giá, NHNN cho biết Nghị định 232/2025/NĐ-CP được ban hành theo hướng xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước trong sản xuất vàng miếng một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng phù hợp quan điểm chuyển từ “siết để kiểm soát” sang “mở để quản trị”.
“NHNN sẽ mở rộng quyền nhập khẩu vàng có kiểm soát để tăng nguồn cung, đưa thị trường vận động phù hợp với các nguyên tắc của thị trường nhưng vẫn bảo đảm quản lý nhà nước. Đồng thời bảo đảm nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, bảo đảm sự minh bạch trên thị trường”, NHNN thông tin thêm.
