Ấn Độ và Bộ Y tế Việt Nam đồng loạt đưa ra khuyến cáo về việc không ăn trái cây bị dơi, chim cắn phòng virus Nipah.
Báo Người Đưa Tin đưa tin với tiêu đề: “Chuyên gia cảnh báo: Loài rơi mang virus Nipah thích ăn một loại quả quen thuộc, ngày Tết ở Việt Nam bán cực nhiều”, nội dung được đăng tải như sau:
Ổ dịch virus Nipah bùng phát tại Ấn Độ đang đặt hệ thống y tế nước này trong tình trạng báo động cao, khi mầm bệnh nguy hiểm này chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. Với tỷ lệ tử vong từ 40% lên tới 75% và khả năng lây lan từ động vật sang người rồi giữa người với người, Nipah tiếp tục là nỗi ám ảnh y tế toàn cầu.
Theo Timesof India, “Tình trạng sức khỏe của một trong hai y tá dương tính virus Nipah đã được cải thiện, trong khi người còn lại vẫn đang trong tình trạng rất nguy kịch”, một quan chức cấp cao của Sở Y tế Tây Bengal cho biết và nói thêm: “Cả hai đang được điều trị trong phòng chăm sóc đặc biệt (ICCU)”.
Nipah là virus gây bệnh truyền từ động vật sang người, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm mầm bệnh rủi ro cao vì tỷ lệ tử vong lớn và khả năng gây dịch. Các chuyên gia cho biết ca nhiễm ở người tương đối hiếm, song mỗi khi xuất hiện thường để lại hậu quả nặng nề cho hệ thống y tế, đặc biệt tại những khu vực đông dân cư và nguồn lực y tế còn hạn chế.
Khuyến cáo không ăn trái cây bị rụng, đã có vết bị dơi cắn để phòng ngừa nhiễm virus Niah
Cụ thể, theo các số liệu dịch tễ học, tỷ lệ tử vong do virus Nipah dao động từ 40% đến 75%, tùy từng đợt dịch và chủng virus lưu hành. Đây là con số rất cao so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, khiến Nipah luôn nằm trong nhóm mầm bệnh được giám sát chặt chẽ trên toàn cầu.
Những bệnh nhân sống sót không đồng nghĩa đã hoàn toàn hồi phục. Nhiều người phải đối mặt với các di chứng thần kinh lâu dài như co giật kéo dài, suy giảm nhận thức hoặc thay đổi tính cách. Đáng lo ngại hơn, trong một số trường hợp hiếm, viêm não có thể tái phát sau nhiều tháng hoặc nhiều năm, do virus tái hoạt động trong cơ thể.
Đường lây nhiễm của virus Nipah
Tiến sĩ Aishwarya R, Chuyên gia tư vấn bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Aster RV cho biết, virus này lây truyền tự nhiên từ dơi ăn quả sang người theo một vài cách.
Cách thứ nhất là qua dịch tiết của dơi; cách thứ hai là qua thực phẩm bị nhiễm bẩn. Và cách thứ ba là lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể bị nhiễm bệnh.
“Virus Nipah không phải điều bạn nghe đến hàng ngày, nhưng chắc chắn là một loại virus cần phải chú ý. Điều đáng sợ là tốc độ lây lan của nó rất nhanh và nguy hiểm”, Tiến sĩ Aishwarya R nói.
Phân tích rõ hơn, Tiến sĩ R. cho biết, loài dơi mang virus Nipal hay ăn quả chà là nói riêng và ăn các loại quả khác nói chung. Do đó, người dân tuyệt đối không nên ăn quả chà là bị rụng, bị cắn, uống nhựa chà là chưa được tiệt trùng.
Tại Ấn Độ, nhựa (mủ) từ thân cây chà là thường được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh về tiêu chảy và nhiễm trùng đường sinh dục. Nó cũng được ứng dụng trong công nghiệp, như sản xuất vecni hoặc chất kết dính.
“Hãy hạn chế tiếp xúc với dơi và động vật nhiễm bệnh; thực hiện các biện pháp kiểm soát lây nhiễm nghiêm ngặt khi chăm sóc bệnh nhân nghi nghiễm”, vị chuyên gia nhấn mạnh.
Dơi ăn quả chà là, chúng là nguồn mang virus Nipah
Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo các loại quả cần tránh
Sáng 27/1, Bộ Y tế khuyến cáo các địa phương tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, trong bối cảnh bùng phát dịch virus Nipah tại một bang của Ấn Độ. Nhiều sân bay châu Á những ngày qua cũng siết chặt giám sát y tế và sàng lọc hành khách như thời Covid-19 bởi lo ngại virus xâm nhập.
Để phòng virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân đảm bảo vệ sinh thực phẩm bằng cách “ăn chín, uống sôi”, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn. Không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm. Tránh uống nước nhựa cây như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến.
Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền virus cao như dơi ăn quả. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.
Bộ Y tế khuyến cáo tránh uống nước nhựa cây như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến
Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah. Với người đi từ vùng dịch về, trong vòng 14 ngày nếu có các triệu chứng đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế. Lúc này, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế. Người xung quanh hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc vật phẩm ô nhiễm, sử dụng đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh.
Thời gian ủ bệnh trong khoảng 4-14 ngày, trường hợp diễn tiến nặng, người nhiễm virus bị chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.
Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm ghi nhận từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/1/2026 Ấn Độ có 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah, đều là nhân viên y tế tại một bệnh viện ở Tây Bengal. Hiện, hai trường hợp có kết quả xét nghiệm khẳng định. Chưa rõ nguồn lây tại ổ dịch này.
Virus Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, bệnh do virus Nipah được ghi nhận đầu tiên trên người tại Bangladesh và sau đó ghi nhận tại Ấn Độ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn.
Hiện, Việt Nam chưa ghi nhận ca Nipah nào.
Báo Tạp chí Tri thức đưa tin với tiêu đề: “Đã phát hiện virus Nipah trên dơi tại Thái Lan”, nội dung được đăng tải như sau:
Cơ quan y tế Thái Lan xác nhận virus Nipah tồn tại trong dơi ăn quả với mật độ thấp, song cảnh báo nguy cơ xâm nhập từ du khách quốc tế và thúc đẩy kiểm soát y tế chặt chẽ hơn.
Trao đổi với báo giới ngày 26/1, bác sĩ Sophon Iamsirithaworn, Phó thư ký thường trực Bộ Y tế Thái Lan, cho biết virus Nipah tồn tại trong quần thể dơi ăn quả tại Thái Lan nhưng với mật độ thấp hơn đáng kể so với các điểm nóng dịch bệnh.
Để phòng ngừa nguy cơ lây lan sang người, giới chức y tế đã đặt mục tiêu ngăn chặn virus bằng cách cấm chăn nuôi heo tại những khu vực phát hiện virus ở dơi, qua đó cắt đứt khả năng lây truyền từ dơi sang heo rồi sang người, theo Bangkok Post.
Nhân viên y tế ở sân bay Phuket giám sát hành khách có dấu hiệu nhiễm bệnh. Ảnh: Bangkok Post.
Hiện Thái Lan chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah nào ở người. Tuy nhiên, nhà chức trách đặc biệt quan ngại tình hình tại một số quốc gia khác, nhất là Bangladesh và bang Tây Bengal của Ấn Độ.
“Dù các khu vực này cách xa Thái Lan, công tác giám sát vẫn hết sức cần thiết do có các chuyến bay thẳng đến các sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket”, bác sĩ Sophon nhấn mạnh.
Theo đó, Thái Lan đang triển khai sàng lọc chặt chẽ hành khách đến từ các quốc gia có dịch tại các sân bay quốc tế nói trên. Công tác kiểm tra tập trung vào những người có biểu hiện sốt, triệu chứng hô hấp, hoặc từng lưu trú tại vùng bùng phát dịch trong vòng 21 ngày trước khi nhập cảnh.
Virus Nipah được phát hiện ở dơi ăn quả tại Thái Lan thuộc chủng Bangladesh. Bác sĩ Jurai Wongsawat, người phát ngôn Cục Kiểm soát Bệnh tật, cho biết hiện có hai chủng virus Nipah là chủng Bangladesh và chủng Malaysia, trong đó chủng Bangladesh nguy hiểm hơn, có tỷ lệ tử vong cao và thường gây tổn thương đường hô hấp.
Giới chuyên gia cảnh báo bệnh do virus Nipah gây ra đặc biệt nghiêm trọng vì có thể dẫn đến viêm phổi nặng, trong khi hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu.
Tuy vậy, khả năng lây truyền của virus này được đánh giá là tương đối thấp, do cần tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ khoảng 10% mẫu dơi ăn quả tại Thái Lan mang virus Nipah, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 40-50% ghi nhận ở Ấn Độ. Bác sĩ Nattapong Wongwiwat, Giám đốc Cục Dịch vụ Y tế, cho biết dơi ăn quả là vật chủ chính của virus, song mầm bệnh cũng có thể tồn tại ở một số loài dơi khác.
Trong trường hợp heo nhiễm virus từ dơi, vật nuôi này có thể đóng vai trò khuếch đại mầm bệnh trước khi lây sang người.
Theo các nghiên cứu, tỷ lệ tử vong do virus Nipah ở người dao động từ 40-75%, tùy thuộc vào chủng virus và năng lực y tế tại khu vực bùng phát dịch. Trẻ em là nhóm đặc biệt dễ tổn thương, do triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng nhưng diễn tiến bệnh lại nặng nề hơn.
Virus có thể gây viêm não nghiêm trọng ở trẻ nhỏ, với các triệu chứng khởi phát như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, sau đó là buồn ngủ. Bệnh có thể tiến triển thành rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, viêm phổi, suy hô hấp cấp và viêm não. Trẻ nhiễm bệnh còn đối mặt nguy cơ để lại di chứng lâu dài như chậm phát triển, suy giảm khả năng học tập và động kinh.
https://blogtamsu.vn/chuyen-gia-canh-bao-loai-roi-mang-virus-nipah-thich-an-mot-loai-qua-quen-thuoc-ngay-tet-o-viet-nam-ban-cuc-nhieu-122314.html
